Wiek Twojego mózgu to nie tylko liczba – to efekt codziennych wyborów. Nowe badanie naukowców z University of Florida dowodzi, że proste, zdrowe nawyki mogą spowalniać starzenie się mózgu – nawet w przypadkach przewlekłego bólu. U osób z największą liczbą korzystnych zachowań mózg wykazywał cechy typowe dla osoby średnio o 8 lat młodszej. Co więcej, proces starzenia przebiegał u nich wolniej. Oto najważniejsze czynniki, z których to wynikło.
1. Optymizm
Optymizm to nie tylko pogodne nastawienie – to także realne wsparcie dla mózgu. Badanie wykazało, że osoby, które częściej myślały w bardziej optymistyczny sposób, starzały się poznawczo wolniej – nawet jeśli mierzyły się z takimi trudnościami jak przewlekły ból. Optymizm działa jak tarcza chroniąca przed stresem – a to bardzo ważne, bo przewlekły stres może przyspieszać starzenie się mózgu. Jest też dobra wiadomość: optymizmu można się nauczyć. Czasem wystarczy świadomie przeformułować negatywne myśli, skupić się bardziej na rozwiązaniach niż na problemach albo też prowadzić dziennik wdzięczności.
Jak podkreśla dr Kimberly Sibille, współautorka badania, każdy dodatkowy czynnik wspierający zdrowie może przynosić korzyści na poziomie neurobiologicznym.
2. Regenerujący sen
Dla mózgu sen to jedyna okazja do naprawy i regeneracji. W badaniu wykazano, że wysokiej jakości regenerujący sen był jednym z najsilniejszych czynników związanych z młodszym wiekiem mózgu. Zbyt krótki lub słabej jakości sen wiąże się z szybszym starzeniem mózgu i pogorszeniem funkcji poznawczych.
Dlatego warto zadbać o podstawy higieny snu: kłaść się i wstawać o podobnych porach, spać w ciemnym i cichym pomieszczeniu, a także co wieczór wyciszać się przed snem. To drobne rzeczy, ale sprawiają ogromną różnicę.
W przypadku osób aktywnych fizycznie (zwłaszcza rowerzystów) oznacza to również, że po intensywnych treningach czy wyścigach warto świadomie wydłużyć sen, zamiast traktować go jak coś opcjonalnego.
3. Silne więzi społeczne
Człowiek jest stworzony do kontaktu z innymi – i to badanie tylko to potwierdza. Silne wsparcie społeczne okazało się jednym z kluczowych czynników pomagających utrzymać młodość mózgu. U uczestników, którzy doświadczali wspierających relacji, mózg wyglądał na młodszy i starzał się wolniej w ciągu dwuletniej obserwacji.
Nie chodzi jednak o to, by mieć bardzo szerokie grono znajomych. Znacznie ważniejsza jest jakość relacji niż ich liczba. Dołączenie do klubu kolarskiego, wspólne jazdy czy nawet regularny kontakt z przyjaciółmi mogą dostarczyć mózgowi właśnie takiej społecznej stymulacji, której potrzebuje, by zachować sprawność. Taka stymulacja obniża poziom stresu, poprawia nastrój i wzmacnia poczucie przynależności – wszystkie te efekty wspierają zdrowie mózgu.
4. Zdrowa masa ciała
Utrzymanie prawidłowej masy ciała to nie tylko kwestia wyglądu czy kondycji fizycznej – to również ważny czynnik wpływający na zdrowie mózgu. Badanie wykazało, że mózgi osób o zdrowej masie ciała wyglądały na młodsze i starzały się wolniej. Nadmiar tkanki tłuszczowej, zwłaszcza w okolicach brzucha, wiąże się ze stanami zapalnymi i zaburzeniami metabolicznymi, które mogą przyspieszać starzenie się mózgu.
Regularna jazda na rowerze pomaga kontrolować masę ciała, zmniejszać stany zapalne, a także poprawiać zdrowie układu krążenia. Wszystkie te korzyści przyczyniają się do prawidłowego funkcjonowania mózgu. Jeszcze lepsze efekty daje połączenie aktywności fizycznej ze zbilansowaną dietą opartą na nieprzetworzonych produktach.
5. Nie pal
Palenie tytoniu to jeden z najbardziej szkodliwych nawyków dla zdrowia mózgu. Badanie dowiodło, że unikanie palenia było silnie związane z młodszym wiekiem mózgu. Palenie przyspiesza starzenie się mózgu i zwiększa ryzyko pogorszenia funkcji poznawczych. Co więcej, palenie uszkadza naczynia krwionośne, więc do mózgu dociera mniej tlenu. Rzuć palenie – albo nigdy nie zaczynaj palić. To jedna z najlepszych decyzji, jakie można podjąć dla swojego mózgu.
Dla rowerzystów korzyści z niepalenia wykraczają zresztą daleko poza sam mózg: lepsza wydolność płuc i większa wytrzymałość sprawiają, że każda jazda staje się po prostu przyjemniejsza.
Dlaczego wiek mózgu ma znaczenie dla zdrowia w dłuższej perspektywie?
Różnica między wiekiem biologicznym mózgu a wiekiem metrykalnym to nie tylko ciekawostka – to również wskaźnik przyszłego zdrowia poznawczego. Mózgi, które wyglądają na starsze, są bardziej narażone na pogorszenie funkcji poznawczych, otępienie i chorobę Alzheimera. Dobra wiadomość jest taka, że nawyki wskazane w badaniu w dużej mierze zależą od nas samych.
– Na większość tych elementów mamy pewien wpływ – podkreśla dr Jared Tanner. – Możemy nauczyć się inaczej postrzegać stres, problemy ze snem w wielu przypadkach da się skutecznie wyleczyć, a optymizm można wyćwiczyć.
Artykuł powstał we współpracy ze skoda-auto.pl
